Volg @nieuwemonastiek op Twitter!
[wp_list_tweets user="nieuwemonastiek" num="10"]
De Heer zij voor jullie, om je de juiste weg te wijzen,
De Heer zij achter jullie, om je in de armen te sluiten en
om je te beschermen tegen gevaar,
De Heer zij onder jullie om je op te vangen wanneer je dreigt te vallen,
De Heer zij in jullie om je te troosten als je verdriet hebt,
De Heer zij rondom jullie als een beschermende muur,
wanneer anderen over je heen vallen,
De Heer zij boven jullie om je te zegenen,
Zo zegene God jullie vandaag, morgen en in der eeuwigheid,
Amen.
Postmodernisme en een tegencultuur
We leven in een tijd waarin alles snel gaat. De meesten van mijn generatie kennen geen 2e versnelling meer. We schakelen tussen 3 en 5, het liefst met meerdere auto’s tegelijk. Het leven raakt gefragmenteerd en komt onder hoogspanning te staan. Grote verhalen en idealen hebben afgedaan, het lijkt alsof er niets meer te redden valt. We springen als kikkers alle kanten op. De tijd waarin wij leven kent geen stilstand, rust & vrijheid. Sommigen houden het vol, maar verliezen zichzelf. Sommigen struikelen, maar staan met de moed der wanhoop weer op. De meesten zijn moe, maar leven door. Het is alsof er nergens een plek is om echt thuis te zijn. Ontheemd van alles wat ons draagt.
van alle thuis ontdaan
een oneindige wereld voor me
en lege ruimte om me heen
enkel lijnen, een figuur
van kwetsbaar wit plamuur
op de cadans van deze reis
stemmen uit de afgrond
of ik ooit gevonden word
Een ander element in de reis van veel postmoderne(n) is prikkeling en sensatie. Ons leven richt zich op alles wat ons kan stimuleren. We zijn een afwachtende generatie van consumenten geworden waarbij we roepen: ‘Kietel ons, schreeuw luid in mijn oor, laat de wereld draaien!’ Never a dull moment. Tegelijkertijd zijn we dromers en creatievelingen, altijd op zoek naar een nieuw concept en de generatie van nieuwe stimuli. We kietelen, schreeuwen, draaien de wereld door.
De volgelingen van Jezus kennen een lange traditie van tegencultureel handelen. In de dagen na Jezus’ kruisdood ontstonden de eerste gemeenschappen met volgelingen. Zij werden volgelingen van ‘de Weg’ genoemd, naar een uitspraak van Jezus zoals die staat opgetekend in Johannes 14:6. Later werden zij in Antiochië voor het eerst christenen genoemd (Handelingen 11:26). De uitdrukking christen is in de loop der eeuwen gebruikt en misbruikt, maar in eerste instantie mag deze naam alleen gebruikt worden door iemand die Jezus Christus volgt in zijn denken, handelen en gerichtheid op God. Jezus betekent ‘God redt’ en Christus betekent ‘gezalfde’, dat verwijst naar iemand die autoriteit van God gekregen heeft.
De eerste ‘christenen’
Die eerste christenen leefden in een tijd waarin de Romeinen aan de macht waren. Centraal punt in de Romeinse overheersing was de keizercultus: de verering van Caesar als god. Voor christenen (en zeker ook voor Joden) was dit onacceptabel. Christenen geloven dat alleen God als god vereerd mag worden. Er is geen mens die deze eer te beurt valt. Deze houding zorgde voor spanningen maakte met name christenen tot een makkelijke prooi van het sadisme van de keizers. Keizer Nero gebruikte op een tuinfeest christenen eens christenen als levende fakkels. Christenen stonden dus ergens voor en moesten dit met hun leven bekopen. De gemeenschap van christenen groeide ondanks deze vervolging erg hard. Daar komt ook de uitspraak vandaan: ‘Het bloed van de martelaren is het zaad van de kerk.’
In de tijd van Constantijn de Grote (ongeveer 300 jaar na Christus) wordt het volgen van Jezus niet langer een strafbaar feit. Vanaf dan is het mogelijk om zonder vervolging Jezus te volgen. Dit zorgt echter voor een langzame, maar zekere ‘dip’ van het christendom. Paradoxaal genoeg nam de radicaliteit van veel volgelingen van Jezus af op het moment dat het christendom als staatsgodsdienst werd binnengehaald door de opvolger van Constantijn. Onder andere als reactie hierop ontstaan de eerste kloosters (in Egypte en Frankrijk). De monniken (afgeleid van monachus > dat betekent eenzaam) trekken zich terug in de woestijn om daar buiten het geweld van de tijd en cultuur te leven, toegewijd aan God. Na verloop van tijd zochten deze monniken elkaar op en vormden een gemeenschap. De gebouwen van deze kleine gemeenschappen werden ‘claustrum’ genoemd, verwijzend naar de kleine ruimte (de cel) waarin zij leefden. We herkennen in het woord ‘claustrofobie’ iets van die betekenis. Het woord ‘monastiek’ heeft dus alles te maken met het monnikendom zoals dat in die tijd is ontstaan. Later zal ik deze pagina(s) aanvullen met nog meer geschiedenis en stromingen. Voor nu is het even genoeg om dit te weten.
Christenen hebben dus vaak een tegencultuur gecreëerd. Dit niet om de bestaande cultuur te verachten, maar om zo God te kunnen dien boven alles in het geloof dat de cultuur daarmee verrijkt kan worden. In deze postmoderne tijd zijn veel mooie elementen te vinden. Als reactie op het kille, maakbare modernisme wil het postmodernisme weer ruimte bieden aan de hele mens (in plaats van alleen de ratio). Bijkomende effecten heb ik echter hierboven beschreven: een hang naar ‘kicks’, het vervallen van grote verhalen/idealen en stuitend consumisme (dit zijn natuurlijk enkele kenmerken onder vele kenmerken, maar hier wil ik me op focussen). Daarom is er vandaag opnieuw veel belangstelling voor spiritualiteit. De leegte die het materialisme en de emocratie creëert moet gevuld worden. De mens is opnieuw op zoek naar God, het hogere…
Nieuwe monastiek
De ‘nieuwe monastiek’ wil hier een antwoord op geven. Christenen uit alle stromingen willen opnieuw leven als Jezus in deze (post)moderne tijd. Om hier gestalte aan te geven wordt er veel nagedacht over de vorming van nieuwe gemeenschappen. Gemeenschappen waarbij gerechtigheid, zorg voor elkaar, spiritualiteit, zorg voor de schepping en aandacht voor het grote verhaal van Jezus centraal worden gesteld. In de snelheid van 2009 is het noodzakelijk opnieuw een claustrum – een kluis – te maken voor onszelf. Daarbij wil de nieuwe monastiek juist ook oog houden voor de buitenwereld. De ideeën rond nieuwe monastiek variëren van de herinrichting van oude kloosters tot het vormen van nieuwe online gemeenschappen en leefregels.
Heb je interesse in nieuwe monastiek? Kom dan regelmatig terug op deze website of bezoek de blogs die ik in mijn blogroll heb staan. Meer content volgt later. Kijk bijvoorbeeld eens op http://josdouma.wordpress.com/category/neo-monastiek/ of http://www.emergingchurches.nl/?cat=174.
